Portuqaliyada narkomanların sayı niyə azalır və biz bu narkosiyasətdən nə əxz edə bilərik?

Portuqaliya Vyanada keçirilən BMT-nin Narkotik Vasitələr Komissiyasının (CND) 69-cu sessiyasında, “biz "insanlara, sağlamlığa və sosial rifaha üstünlük verən narkotik siyasətlərini müdafiə edirik”, mesajı ilə çıxış edib. Çıxışı zamanı Portuqaliyanın “Asılılıq Davranışı və Asılılıqlar İnstitutu”nun (ICAD) prezidenti Joana Teyşeyra da ambulator müalicə gözləyən xəstə siyahılarının 2025-ci ilə qədər 55% azaldılacağını açıqlayıb və qlobal paradiqmanı dəyişdirən dekriminallaşdırmadan iyirmi il sonra Portuqaliyanın bu humanist yanaşmaya sadiqliyini bir daha təsdiqləyıb.

Stopnarkotik.az xəbər verir ki, 9-13 mart tarixlərində Avstriyanın Vyana şəhərində keçirilən BMT-nin Narkotik Vasitələr üzrə Komissiyasının (CND) 69-cu sessiyasında keçirilən əlavə tədbirdə “Asılılıq Davranışı və Asılılıqlar İnstitutu”nun (ICAD, əvvəllər SICAD və IDT) prezidenti Joana Teyşera ilk dəfə Konvensiyaya çıxışla müraciətində, Portuqaliyanın "dəlillərə və insanlara, sağlamlığa və sosial rifaha üstünlük verən humanist yanaşmaya əsaslanan balanslaşdırılmış narkotik siyasətinə sadiqliyini bir daha təsdiqlədiyini" bildirib və əlavə edib ki, "insan hüquqları beynəlxalq əməkdaşlığı və ortaq məsuliyyəti gücləndirərək fəaliyyətimizin mərkəzində yer alır". O, dünya üçün Portuqaliyanın nümunəsinin vacibliyini vurğulayıb.

Belə ki, 2001-ci ildə Portuqaliyada narkotiklərin dekriminallaşdırılmasından bəri olduqca müsbət nəticələr əldə edilib, qanun qüvvəyə mindikdən sonra heroin istifadəsi 90% azalıb.

Lakin son illərdə ölkədə zərərin azaldılması və risklərin minimuma endirilməsi proqramları ixtisara düşüb. ICAD 2024-cü ildə yaradıldıqda, yalnız SICAD-ın səlahiyyətlərini deyil, həm də ləğv edilmiş Regional Səhiyyə Müdirliklərinin (ARS) keçmiş Asılılıq və Davranış Pozuntuları Bölmələrini (DICAD) özündə birləşdirib. Büdcə kəsirləri müəssisəni mənfi balansda qoyub və nəticədə onlarla nəzarət edilən narkotik istehlakı otağı bağlanıb.

Lakin həmin il hökumət narkotik istifadəçilərinə dəstəyi saxlamaq üçün əlavə 15 milyon avro ayırıb. 2025-ci ildə 2024-2026-cı illər üçün Strateji Planda büdcə artımı təklif edilib və ICAD-a 79 milyon avro ayrılıb.

Joana Teyşeyranın Narkotik Vasitələr üzrə Komissiyaya (CND) təqdim etdiyi məlumatlara görə, bu öhdəlik öz bəhrəsini verib: "CND 2024 yüksək səviyyəli seqmenti çərçivəsində, Portuqaliya [2028-ci ilə qədər] müalicəyə çıxışı genişləndirməyi öhdəsinə götürüb", deyə o izah edib.

"Mühüm irəliləyişlər barədə məlumat verməkdən məmnunuq. Növbəti ilə qədər ambulator müalicəni gözləyən xəstə siyahıları 55% azaldılacaq və orta gözləmə müddəti 45 gündən 30 günə endiriləcək. Stasionar müalicədə xəstəxanaya yerləşdirilməyi gözləyən insanların sayında 35% azalma müşahidə olunub və gözləmə müddəti 93 gündən 59 günə endirilib. Bu nəticələr əlçatan, sübutlara əsaslanan müalicələrə davamlı investisiya qoyuluşunun konkret nəticələr verdiyinə dair inamımızı təsdiqləyir. Portuqaliya qəti şəkildə inanır ki, profilaktika, erkən aşkarlama, zərər və risklərin azaldılması, müalicə və sosial reinteqrasiya yolu ilə sağlamlığın qorunması qanunsuz narkotik istehsalı və ticarəti ilə mübarizə ilə paralel getməli, həmişə beynəlxalq hüquqa, narkotik nəzarəti üzrə üç konvensiyaya və insan hüquqları öhdəliklərinə tam uyğun olmalıdır", deyə Joana Teyşeyra bildirib.

Teyşeyra ölüm cəzasına "birmənalı" qarşı çıxdığını və bəzi ölkələrdə narkotiklə əlaqəli cinayətlər də daxil olmaqla, ölüm cəzasının qalmasından narahatlığını təkrarlayıb. Joana Teyşeyra "narkotsiyasətin formalaşmasında vətəndaş cəmiyyətinin, akademik dairələrin, elmi ictimaiyyətin və vəziyyətdən təsirlənmiş icmaların kritik rolunu" etiraf edib.

Stopnarkotik.az