Narkotik ticarətinin intensiv olduğu Əfqanıstanın qonşu ölkələri olan İran və Pakistanda metamfetamin müsadirələri davam edir.
Stopnarkotik.az xəbər verir ki, bu barədə Türkiyənin. 2025-ci il üzrə Narkoitk Hesabatında məlumat verilir.
Hesabata görə, Əfqanıstan, Cənub-Qərbi Asiya və Türkiyə ilə qonşu olan Orta Asiya ölkələrində metamfetamin müsadirələrinin artması əfqanların bu maddənin istehsalının artmağa davam etdiyini göstərir.
Əfqanıstan hakimiyyəti tərəfindən 2022-ci ilin aprel ayında elan edilən narkotik qadağası ölkədə metamfetamin istehsalına və ya ticarətinə mənfi təsir göstərməmiş kimi görünür və 2023-cü ilin sonuna qədər qonşu ölkələrdə müsadirə edilən metamfetamin miqdarında azalma müşahidə olunmur (INCB, İllik Hesabat, 2024).
Avropada metamfetamin ticarəti və istehsalı
Avropada metamfetamin istehsalı və istifadəsi bu baxımdan əsas bölgələr olan Şimali Amerika və Cənub-Şərqi Asiya kimi dünyanın digər bölgələri ilə müqayisədə nisbətən aşağıdır. Bunun əsas səbəbləri arasında Avropaya göndərilən böyük miqdarda kokain daşınmasının asan əlçatanlığı və aşağı qiyməti, Meksika və ya Asiyanın bəzi bölgələri ilə müqayisədə psevdoefedrin və efedrin kimi metamfetamin istehsalının prekursorlarına daha sərt nəzarət tədbirləri və Avropada ümumilikdə MDMA və amfetaminə yönəlmiş genişmiqyaslı sintetik narkotik istehsalı yer alır.
Tarixən Çexiya, Hollandiya və Polşa kimi AB ölkələri Avropada metamfetamin istehsalının əsas bölgələri kimi seçilir. Avropadan gələn metamfetaminin əksəriyyəti əsasən qitə xaricindəki bazarlara, xüsusən də Uzaq Şərqdəki bazarlara yönəlib. Bundan əlavə, Meksika narkokartellərinin Avropada artan iştirakı ilə Mərkəzi Amerikadan gətirilən metamfetamin Uzaq Şərq narkotik bazarları üçün tranzit bölgəsi kimi Avropa vasitəsilə daşınır.
Son illərdə müsadirə edilən metamfetamin və amfetaminin miqdarı nisbətən sabit qalsa da, 2023-cü ildə aşağı templərlə olsa da, artımlar müşahidə olunub. Bu artım əsasən Meksika mənşəli metamfetaminin Avropa vasitəsilə Avstraliya da daxil olmaqla digər bölgələrə daşındığını göstərən böyük müsadirələri əhatə edir (EUDA, Avropa Narkotik Hesabatı, 2025).
2024-cü ilin mart ayında Meksikadan gətirilən ölkə tarixində ən böyük həcmli 3,2 tondan çox metamfetamin Rotterdam limanında müsadirə edildi (INCB, İllik Hesabat, 2024).
Beynəlxalq narkotik ticarətində daha az iştirak edən Aİ ölkələri taktiki olaraq dəniz nəqliyyatı konteynerlərində gizlədilmiş bu yüklərin təyinat yerinə çatana qədər bir yerdən başqa yerə göndrməyə şirniklənə bilərlər. Bu vəziyyət, 2024-cü ildə İrlandiyada olduğu kimi, müsadirə edilən narkotiklərin həcminin Aİ yaxud ölkədaxili tələbatı ödəmək üçün lazım olduğundan daha çox olduğunu göstərən araşdırmalardan aydın şəkildə başa düşülür. Yəni başqa sözlə ölkəyə onun təlabatından artıq miqdarda narkotik gətirilibsə, artıq olan miqdar başqa ölkəyə ötürmək üçün nəzərədə tutulub.
2023-cü ildə Çexiya (189), Niderland (30), Bolqarıstan (18), Almaniya (5), Polşa (5), Belçika (3) və Avstriyanın (1) olmaqla ümumilikdə 251 metamfetamin laboratoriyası aşkar edildi. 2022-ci ildə isə bu say 242 idi. 2023-cü ildə efedrin metodu ilə metamfetamin sintezi üçün lazım olan 7,8 ton prekursor müsadirə edilmişdir (2022-ci ildə 352 kq). 2023-cü ildə kəskin artımın əsas səbəbi Rumıniyada qanuni əczaçılıq şirkətinə qarşı aparılan ticarət əməliyyat oldu. BMK ((benzil metil keton) həm amfetamin, həm də metamfetaminin istehsalında başlanğıc prekursor kimyəvi maddə kimi istifadə olunur. 2023-cü ildə müsadirə edilmiş BMK-nın miqdarı 5453 litrə çatıb (2022-ci ildə 1329 litr). Bundan əlavə, həmin il Avropada BMK istehsalı üçün istifadə edilə bilən 66,2 ton kimyəvi maddə müsadirə edilib (2021-ci ildə 26,6 ton) (EUDA, Avropa Dərman Hesabatı, 2025). Avropada aşkar edilmiş metamfetamin istehsal sahələrinin sayı digər əsas istehsal bölgələri ilə müqayisədə yüksək olsa da, istehsal gücü digər bölgələrə nisbətən daha aşağıdır. Ən güclü və üstünlük verilən metamfetamin formasının (d-metamfetamin, "kristal metamfetamin" üçün istifadə olunur) istehsalına imkan verən kimyəvi maddə olan “tartarik turşusu”nun miqdarı 2023-cü ildə 10,9 tona çatıb (2022-ci ildə 2,6 ton) və müsadirələr Belçika ilə Hollandiya tərəfindən həyata keçirilib.
2022-2024 Türkiyə Metamfetamin Müsadirə Statistikası
Türkiyədə 2019-cu ildə başlayan metamfetamin müsadirəsinin kəskin artımı sonrakı illərdə də davam edib və ölkə tarixində ən yüksək miqdarda metamfetamin müsadirəsi 2024-cü ildə baş verdi. Müsadirə miqdarındakı bu artım istifadə hadisələrinin sayında da əks olunur. 2024-cü ildə Türkiyədə 60.285 metamfetamin istifadəsi hadisəsi baş verib. Bu hadisələrdə 80.150 şübhəli həbs edilib və 33.833 kq metamfetamin müsadirə edilib. 2024-cü ildə əvvəlki illə müqayisədə müsadirə edilən metamfetamin miqdarında təxminən 54,4% artım olub. 2024-cü ildə metamfetamin hadisələrinin sayı əvvəlki illə müqayisədə 8,4% azalma göstərib. 2024-cü ildə metamfetamin hadisələrində tutulan şübhəlilərin sayında əvvəlki illə müqayisədə 9,5% azalma olub. Əvvəlki illə müqayisədə metamfetamin hadisələrinin (8,4%) və şübhəlilərin (9,5%) sayında azalma müşahidə olunub, ümumi narkotik hadisələrində metamfetamin hadisələrinin nisbəti 20,6% (2023-cü ildə 23,1), tutulan şübhəlilərin ümumi narkotik şübhəlilərinə nisbəti isə 21,2% (2023-cü ildə 23,7) təşkil edib.
Stopnarkotik.az