ABŞ Ermənistan sərhədi boyunca İranda gizli şəbəkələr yaradır və bu günlərdə İranın Yerevandakı səfirini qəzəbləndirən əslində nə idi?
Media ABŞ-Ermənistan arasında TRIPP layihəsi üzrə razılaşmaların təfərrüatlarını müzakirə edərkən, daha maraqlı razılaşmalar obyektiv şəkildə nəzərdən qaçırılır. Bir neçə gün öncə media orqanları ABŞ Dövlət Departamentinin Amerika vətəndaşlarına İranı "alternativ yollarla" - Türkiyə və Ermənistanla quru sərhədləri vasitəsilə tərk etməyi tövsiyə etməsi xəbərdarlığını İrandakı etirazlara zorla müdaxilə etmək qərarının əlaməti kimi şərh ediblər. Bu gün məlum olur ki, etirazların məqsədləri guya İranda qalmış amerikalılar üçün adi narahatlıqdan daha çox şeydir.
Bu, İranın Ermənistandakı yeni səfiri Xəlil Şirqolaminin gözlənilmədən sərt açıqlamaları ilə də özünü göstərdi. Mətbuat konfransı zamanı diplomat açıq şəkildə bildirdi ki, "Tehran Ermənistanın İrana düşmən qüvvələrin fəaliyyət mərkəzinə çevrilməsindən şübhələnməyə başlayır". Səfir həmçinin "Ermənistandakı İran səfirliyinin qarşısında baş verənlər İran xalqının tarixi yaddaşında qalacaq..." deyə hədələdi.
Yəqin ki, ölkənin özündə baş verən qanlı etirazlar nəzərə alınmaqla, İran diplomatı demarşı üçün rəsmi bəhanədən qəzəblənməyib. Səfirin sözlərinə görə, "müəyyən şəxslər" tərəfindən İrəvandakı İran səfirliyinin qarşısında neçə gündür ki, saat 18:00-dan 21:00-dək təhqiramiz və alçaldıcı ifadələr səsləndirilməkdə idi və diplomatların etirazlarına baxmayaraq, bu proses davam etdi. Ən azından ikitərəfli münasibətlər tarixində bu etiraz aksiyaları səfiri belə qeyzləndirməyin tək səbəbi deyil.
Əsl səbəb, guya Amerika vətəndaşlarına ünvanlanan Vaşinqtonun İranı Ermənistan sərhədindən tərk etmək üçün verdiyi siqnal ola bilər. İranın ABŞ ilə düşmən münasibətləri və orada Amerika vətəndaşlarının faktiki olaraq olmaması nəzərə alınarsa, zahirən konsulluq xəbərdarlığı əslində “greencard”lı iranlıların (ölkədə həqiqətən də çox sayda) kütləvi şəkildə sərhədi keçməsi üçün qapını açmağa siqnal ola bilər.
Məqsəd sərhəddə nəzarətsiz xaos, "bulanıq gölməçə" effekti yaratmaqdır ki, bu zaman bir neçə çox spesifik "balıq" eyni anda tutula bilər. Bu Qərb KİV-lərinin çoxsaylı erməni frilans qruplarını sərhədə toplamaqla canlı olaraq sərhəddən qaçmağa çalışan iranlıların ölkədən kütləvi şəkildə çıxması mənzərəsi yaratmaq cəhdi də ola bilər. Və xaosun ortasında kütləvi itkilərlə nəticələnən təxribatlar törətmək imkanı, sonradan Amerika vətəndaşları kimi təqdim edilə bilər, hansı ki, mənşəcə iranlı ola bilərlər. Və İran müxalifətinin hərbi qanadından - bəzi məlumatlara görə, Ermənistana mütəşəkkil gəlişi dekabrın ortalarında başlayan yeni təxribat qrupları yerləşdirmək imkanı da ola bilər. Deyiləcə görə, əslində, məhz bu qruplar İran səfirliyinin qarşısında etiraz aksiyaları keçirir və özlərini İrəvanda "peyda olan" Pəhləvinin tərəfdarları kimi ortaya çıxdılar. Qeyd edək ki, 2024-cü ildən bəri Ermənistan-İran sərhədinin (xüsusən də Dövlət Departamentinin müraciətində qeyd olunan Aqarak/Norduz keçid məntəqəsi) nəzarəti tamamilə Ermənistan Sərhəd Qoşunlarına (NBTS RA) verilib və onların birgə xidməti Rusiya sərhədçiləri ilə əvəz olunub. Kiçik Ermənistanın ikinci ən böyük ABŞ səfirliyinə ev sahibliyi etdiyini və 2000 nəfərlik diplomatik heyətinin region üçün rekord səviyyədə olduğunu nəzərə alsaq, həm genişmiqyaslı təxribat, həm də İran qüvvələrinin Norduz keçid məntəqəsində rotasiyası texnika məsələsinə çevrilir. Yeri gəlmişkən, bu nüansı da vurğulamaq yerinə düşər ki, İranda Pəhləvi tərəfdarlarının guya baş qaldırdığı, israrla hakimiyyətə yalnız Reza Pəhləvinin layiq olduğu, onu qayıdacağı şərtilə ölkəyə asayişin gələcəyi görüntüsünü sırımaq elə xüsusi hazırlanmış adamlara həvalə edilmi missiya ola bilər. Məgər xarici ölkəyə işləyən agentlər etnik mənşəcə həmin ölkəyə aid olurlar? Yaxud ABŞ niyə öz vətəndaşlarına məxsusi olaraq İran-Ermənistan sərhədindən ölkən tərk etməyi tövsiyə etsin? Böyük ehtimalla, “amerikalı pəhləviçilər” elə Ermənistandan İrana keçdi və onların İranda ələ keçməsi arzuolunmaz idi. Bu səbəbdən ABŞ tərəfdən “Ermənistanla sərhəddən keçərək ölkəni İranı tərk edin” çağırışı edildi. Bu məqamda İranın anti-Azərbaycan xəttini yürüdənlərə, işğal və müharibə dönəmində erməni tərəfi bəsləyənlərə demək lazımdır ki, sizə elə bu da azdır. Himayədarlarını sata-sata bugünlərə gəlib çatmış “ağ günə çıxmış” ermənilərin sizing satmayacağından çox əmin idiniz? Göründüyü kimi erməni xislətlərini biruzə vermək üçün onlara əlverişli ab-hava bəs edir…
Stopnarkotik.az