Avropa İttifaqının Narkotiklər üzrə Agentliyi birlik ərazisindəki vəziyyətlə bağlı hesabat açıqlayıb. Hesabat region əhalisi arasında hansı növ narkotiklərin istifadə edilməsi haqda məlumatları əhatə edir. Məlumatlar tullantı sularının analizinə əsaslanır. Burada bir haşiyə çıxaraq qeyd edək ki, kokain onun benzoylekqonin metaboliti (BE), kannabis isə THC-COOH-ə metaboliti tərəfindən aşkar edilir.
Bu bölmədə çirkab sularının təhlili sahəsində inkişaf etməkdə olan elmdə bu günə qədər ən böyük Avropa layihəsinin nəticələri təqdim olunur. Layihə, sakinlərinin narkotik istifadə vərdişlərini öyrənmək üçün təxminən 115 Avropa şəhər və qəsəbəsindəki (bundan sonra "şəhərlər" adlandırılacaq) çirkab sularını təhlil edib.
Burada təqdim olunan 115 şəhərdə aparılan illik SCORE çirkab sularının təhlili məlumatları göstərib ki, ümumilikdə, 2025-ci ildə çirkab sularında aşkar edilən müxtəlif stimullaşdırıcıların səviyyələri yerinə görə əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib, baxmayaraq ki, təhlil edilən bütün qanunsuz narkotiklər tədqiqatda iştirak edən demək olar, bütün şəhərlərdə aşkar edilib.
Beləliklə, 2024-2025-ci illər arasında Avropa şəhərlərindən gələn çirkab sularında aşkar edilən kokain metaboliti benzoylekqoninin (BE) ümumi səviyyəsi 22% artıb. Şəhər səviyyəli çirkab suları məlumatları göstərir ki, kokain istifadəsi Qərbi və Cənubi Avropada, xüsusən də Belçika, Hollandiya və İspaniya şəhərlərində ən yüksək səviyyədə qalır. Şərqi Avropanın əksər şəhərlərində kokain istifadəi üzrə aşağı səviyyələr aşkar edilmişdir, baxmayaraq ki, ən son məlumatlar artım əlamətlərini göstərməyə davam edir.
Amfetamin və metamfetamin
Ümumilikdə, 2024-2025-ci illər arasında Avropa şəhərlərindən gələn çirkab sularında aşkar edilən amfetamin və metamfetaminin ümumi miqdarında heç bir əhəmiyyətli fərq aşkar edilməyib. Çirkab sularında aşkar edilən amfetaminin miqdarı tədqiqat yerinə görə əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib və ən yüksək səviyyələr Şimali və Mərkəzi Avropa şəhərlərində qeydə alınıb. Cənubi Avropanın şəhərlərində amfetamin səviyyələri əhəmiyyətli dərəcədə aşağı olub, baxmayaraq ki, son məlumatlar bəzi artım əlamətlərini göstərir. Ən yüksək səviyyələr Norveç, İsveç, Danimarka, Belçika, Hollandiya və Almaniyanın şəhərlərində aşkar edilib.
Ümumiyyətlə əksər şəhərlərdə aşağı olan və tarixən Çexiya və Slovakiyada cəmləşən metamfetamin istifadəsi Almaniya, Litva, Norveç, Türkiyə, İspaniya, Kipr və Hollandiyanın çirkab sularında da aşkar edilib. Başqa yerlərdə çirkab sularında müşahidə edilən metamfetamin səviyyələri çox aşağı olub, baxmayaraq ki, son məlumatlar Mərkəzi və Şimali Avropanın şəhərlərində artım əlamətlərini göstərir.
2024-2025-ci illər arasında Avropa şəhərlərinin çirkab sularında aşkarlanan ümumi MDMA səviyyələri təxminən 16% azalıb. Ən yüksək MDMA səviyyələri Belçika, İspaniya və Hollandiya şəhərlərində qeydə alınıb. 2024-2025-ci illər arasında Avropa şəhərlərindən gələn çirkab sularında aşkarlanan kannabis metabolitlərinin ümumi konsentrasiyası sabit qalıb. Kannabis metabolit THC-COOH-un ən yüksək konsentrasiyası Hollandiya, Almaniya və Sloveniya şəhərlərində aşkar edilib.
2024-2025-ci illər arasında Avropa şəhərlərində çirkab sularında aşkarlanan ketaminin ümumi miqdarı təxminən 41% artıb. Ən yüksək miqdarda ketamin Belçika, Almaniya və Hollandiya şəhərlərində aşkar edilib. İki və ya daha çox tədqiqat mərkəzi daxil olmaqla on doqquz ölkə-Belçika, Çexiya, Danimarka, Almaniya, İspaniya, Xorvatiya, İtaliya, Kipr, Litva, Macarıstan, Hollandiya, Avstriya, Portuqaliya, Sloveniya, Slovakiya, Finlandiya, İsveç, Norveç və Türkiyə 2025-ci il monitorinq kampaniyasında iştirak edib. Tədqiqat, bir ölkə daxilində şəhərlər arasında ən çox aşkarlanan maddələrə görə fərqlər aşkar etdi ki, bu da qismən şəhərlərin sosiodemoqrafik xüsusiyyətlərindəki fərqlərlə, məsələn, universitetlərin olması, gecə həyatı və əhalinin yaş strukturu ilə izah edilə bilər. Maraqlıdır ki, tədqiqat mərkəzi olan əksər ölkələrdə hər bir ölkənin ən böyük şəhərini kiçik şəhərlərlə müqayisə edərkən əksər maddələr üçün əhəmiyyətli fərqlər aşkar edilmədi; istisnalar kokain və MDMA idi.
Şəhərlərin 75%-dən çoxunda həftəsonları çirkab sularında kokain metabolitləri BE və MDMA-nın konsentrasiyası iş günlərinə nisbətən daha yüksəkdir. Şəhərlərin təxminən 50%-də ketamin üçün oxşar model müşahidə olunur. Bunun əksinə olaraq, kannabis (THC-COOH), amfetamin və metamfetamin istifadəsi həftə ərzində daha bərabərdir.
2011-ci ildən bəri 84 şəhər ən azı beş illik çirkab sularının monitorinqi kampaniyasında iştirak edib.
Avropada iki yaxından əlaqəli stimullaşdırıcı olan amfetamin və metamfetamin istifadə olunur, baxmayaraq ki, amfetamin daha çox istifadə olunur. Metamfetamin istifadəsi Çexiya və daha yaxınlarda Slovakiya ilə məhdudlaşırdı, baxmayaraq ki, son illərdə digər ölkələrdə istifadəsi artmışdır. Ümumilikdə, 2024-2025-ci illər arasında Avropa şəhərlərindən gələn çirkab sularında amfetamin və metamfetamin səviyyələrində heç bir əhəmiyyətli fərq aşkar edilməmişdir. Bununla belə, çirkab sularındakı amfetamin səviyyələri tədqiqat yerinə görə əhəmiyyətli dərəcədə dəyişmiş və ən yüksək səviyyələr Şimali və Mərkəzi Avropadakı şəhərlərdə qeydə alınıb. Ən yüksək miqdarda amfetamin Norveç, İsveç, Danimarka, Belçika, Hollandiya və Almaniya şəhərlərində aşkar edilib. Cənubi Avropa şəhərlərində amfetamin səviyyələri əhəmiyyətli dərəcədə aşağı, ən aşağı səviyyə isə Türkiyə, İtaliya və Kipr şəhərlərində müşahidə edilib. Lakin, son məlumatlar artım əlamətləri göstərir. Portuqaliya və Sloveniyada yerləşən üç Avropa şəhərində çirkab sularında amfetamin aşkar edilib. Qlobal miqyasda çirkab sularının təhlili göstərir ki, Avropa Birliyi xaricindəki şəhərlərdə amfetamin səviyyəsi ən yüksək müşahidə olunan səviyyələrə malik AB şəhərlərinə nisbətən daha aşağıdır.
Ümumiyyətlə az miqdarda və tarixən Çexiya və Slovakiyada cəmləşmiş metamfetamin istifadəsi Almaniya, Litva, Norveç, Türkiyə, İspaniya, Kipr və Hollandiyada da müşahidə olunur. Digər bölgələrdə müşahidə edilən metamfetamin həcmləri aşağı olub və son məlumatlar şimal və mərkəzi Avropa şəhərlərində artım əlamətlərini göstərir. Bu arada, monitorinq edilən 16 Avropa şəhərində metamfetamin aşkar edilməyib. Qlobal miqyasda Avstraliya, Kanada və ABŞ şəhərləri ən yüksək müşahidə olunan səviyyələrə malik AB şəhərlərinə nisbətən daha yüksək metamfetamin həcmləri nümayiş etdirir.
Stopnarkotik.az