Azərbaycanın məşhur neft milyonçusu Musa Nağıyevin İsveçrə banklarında saxlanılan və dəyəri 413 milyon qızıl pula bərabər olan sərvəti bu günədək əldə olunmayıb. Səbəb isə bank tərəfindən tələb olunan xüsusi kodun olmamasıdır.
Varislər var, amma kod yoxdur
Milyonçunun nəvəsi Dilarə Nağıyevanın sözlərinə görə, ailə bu vəsaitin mövcudluğundan xəbərdardır və bank da yalnız varislərə pulun verilə biləcəyini təsdiqləyib. Lakin əsas problem – hesabın açarı sayılan kodun bilinməməsidir.
Onun dediyinə görə, atası Fərəc Nağıyev vaxtilə bu pulların mövcudluğunu təsdiqləyib və bildirib ki, Musa Nağıyev əvvəlcə vəsaitlərini Bakı və Rusiya banklarında saxlamaq istəsə də, bu mümkün olmayıb. Nəticədə pullar İngiltərə və İsveçrə banklarına yerləşdirilib.
Sovet dövrünün kölgəsi
Nağıyevlər ailəsinin iddiasına görə, 1938-ci ildə banklardan Fərəc Nağıyevə çek göndərilib. Lakin həmin dövrdə DTK bu məsələni aşkarlayaraq ona təzyiq göstərib. Hətta iddialara görə, çek zorla məhv etdirilib və bu səbəbdən vəsaitlərə çıxış mümkün olmayıb.
Kod sirri: açarsız milyonlar
İddialara görə, İsveçrə bank sistemində bu cür hesablar xüsusi kodlarla qorunur və kod olmadan vəsaitin çıxarılması faktiki olaraq mümkünsüz sayılır. Şayiələrə əsasən, Musa Nağıyevin kodu xaç formasında bir açarın üzərində həkk olunub.
Hüquqi tərəf: çıxış yolu varmı?
Hüquqşünas Əkrəm Həsənov məsələ ilə bağlı bildirir ki, belə hallarda əsas məsələ hansı qanunun tətbiq olunacağıdır. Onun sözlərinə görə, miras məsələlərində əsasən miras qoyanın öldüyü vaxt və yer üzrə hüquq normaları nəzərə alınmalıdır.
Ekspertlər qeyd edir ki, nəzəri olaraq aşağıdakı yollar mümkündür:
Varislərin hüquqi sənədlərlə bank qarşısında hüquqlarını sübut etməsi
Beynəlxalq məhkəmələrə müraciət olunması
Dövlət səviyyəsində diplomatik və hüquqi təşəbbüslərin qaldırılması
Lakin bütün hallarda bankın daxili qaydaları və İsveçrə qanunvericiliyi əsas rol oynayır.
Dövlət müdaxiləsi mümkündürmü?
Nağıyevlər ailəsi hesab edir ki, Azərbaycan dövləti bu prosesə qoşularsa, vəsaitin geri qaytarılması mümkün ola bilər. Onlar bildirirlər ki, məqsədləri şəxsi zənginlik deyil – Musa Nağıyevin adını yaşatmaqdır. Planlarına görə, əldə olunacaq vəsait hesabına Bakıda yeni binalar tikilərək onun “100 bina sahibi” kimi tarixə düşməsi təmin edilə bilər.
Tarixi miras və müasir reallıq
Qeyd edək ki, Musa Nağıyev Bakıda 98 bina tikdirərək şəhər memarlığında dərin iz qoymuş simalardan biridir. Onun adı bu gün də paytaxtın bir çox tarixi tikililərində yaşayır.
Lakin görünən odur ki, əsrin əvvəlində qazanılan sərvət, əsrin sonunda itirilmiş kod səbəbindən bu gün də əlçatmaz olaraq qalır. Bu isə həm hüquqi, həm də tarixi baxımdan maraqlı və mürəkkəb bir məsələyə çevrilib.
Musa Nağıyevin nəvəsi, tarix elmləri üzrə fəlsəfə doktoru Dilarə Nağıyeva bildirib ki, əgər İsveçrə və Britaniya banklarında olan vəsait Azərbaycana qaytarılarsa, ona düşən pay hesabına Bakıda iki bina tikdirəcək.
Onun sözlərinə görə, bununla babasının 100 bina tikmək arzusunu reallaşdırmaq istəyir. O qeyd edib ki, bu məsələ ilə bağlı 1995 və 2000-ci illərdə dövlətə müraciət etsə də, indiyədək heç bir cavab almayıb.
Dilarə Nağıyeva əlavə edib ki, Musa Nağıyev vaxtilə Bakıda 98 bina inşa etdirib və onların bir çoxu bu gün də istifadə olunur. O, həmçinin milyonçunun xatirəsinin əbədiləşdirilməsi üçün Bakıda heykəlinin ucaldılmasını və onun haqqında film çəkilməsini də təklif edir.
Qeyd edək ki, Dilarə Nağıyeva 1940-cı ildə Dərbənddə anadan olub. Uzun illər müxtəlif dövlət qurumlarında çalışıb, eyni zamanda Musa Nağıyev irsinin araşdırılması ilə məşğul olub və bu mövzuda çoxsaylı kitabların müəllifidir.
Beləliklə, bir tərəfdə açarı itmiş sərvət, digər tərəfdə isə bu sərvətlə tarix yazmaq istəyən varislər dayanır. Məsələnin necə həll olunacağı isə hələ də açıq qalır./nocomment.az